প্ৰধান মন্ত্ৰী ফচল বীমা যোজনা (PMFBY): কৃষকৰ বাবে ফচল বীমাৰ সম্পূৰ্ণ তথ্য।

অসম, আমাৰ আই মাতৃ, শস্য-শ্যামলা আৰু প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে ভৰপূৰ। কিন্তু এই সৌন্দৰ্যৰ আঁৰত লুকাই আছে কৃষকসকলৰ এক নিৰন্তৰ সংগ্ৰাম। কেতিয়াবা বানপানীৰ তাণ্ডৱ, কেতিয়াবা অনাবৃষ্টিৰ ফলত হোৱা খৰাং, আকৌ কেতিয়াবা কীট-পতংগৰ আক্ৰমণে আমাৰ কৃষকসকলৰ সপোন আৰু শ্ৰমক মুহূৰ্ততে ম্লান কৰি পেলায়। এনেকুৱা এক অনিশ্চয়তাৰ মাজত কৃষি কাৰ্য চলাই নিয়াটো এক বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বান। এই প্ৰত্যাহ্বানৰ মুখামুখি হৈ কৃষকসকলক আৰ্থিক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰাৰ উদ্দেশ্যে ভাৰত চৰকাৰে ২০১৬ চনত এক যুগান্তকাৰী আঁচনিৰ শুভাৰম্ভ কৰে, যাৰ নাম প্ৰধান মন্ত্ৰী ফচল বীমা যোজনা (PMFBY)।

আজিৰ এই বিশদ আলোচনাত আমি PMFBY আঁচনিখন কি, অসমৰ কৃষকসকলৰ বাবে ই কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ, ইয়াৰ লাভালাভ, আবেদন প্ৰক্ৰিয়া আৰু ক্ষতিপূৰণ দাবী কৰাৰ পদ্ধতি সম্পৰ্কে সহজ ভাষাত বিতংভাৱে আলোচনা কৰিম।

প্ৰধান মন্ত্ৰী ফচল বীমা যোজনা (PMFBY) কি?

প্ৰধান মন্ত্ৰী ফচল বীমা যোজনা হৈছে এক কৃষি বীমা আঁচনি যাৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ, কীট-পতংগৰ আক্ৰমণ বা ৰোগৰ ফলত শস্যৰ ক্ষতি হ’লে কৃষকসকলক আৰ্থিক সাহায্য আৰু বীমা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা। এই আঁচনিখনে পূৰ্বৰ শস্য বীমা আঁচনিসমূহৰ সীমাবদ্ধতাবোৰ দূৰ কৰি কৃষকসকলৰ বাবে এক সৰল, সুলভ আৰু কাৰ্যকৰী সমাধান আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ অধীনত কৃষকে অতি কম পৰিমাণৰ প্ৰিমিয়াম জমা দি নিজৰ শস্যৰ বীমা কৰাব পাৰে আৰু ক্ষতি হ’লে বীমা কোম্পানীৰ পৰা ক্ষতিপূৰণ লাভ কৰিব পাৰে।

আঁচনিখনৰ মুখ্য উদ্দেশ্যসমূহ:

• আৰ্থিক সুৰক্ষা: প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ফলত শস্য নষ্ট হ’লে কৃষকসকলক আৰ্থিকভাৱে সহায় কৰা।
• আয়ৰ স্থিৰতা: কৃষকসকলৰ আয় স্থিৰ ৰখাত সহায় কৰা, যাতে তেওঁলোকে সাহসেৰে খেতি-বাতি চলাই যাব পাৰে।
• আধুনিক কৃষি পদ্ধতিৰ প্ৰসাৰ: কৃষকসকলক নতুন আৰু উন্নত কৃষি পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা, কাৰণ বীমাৰ সুৰক্ষা থাকিলে তেওঁলোকে নতুন প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সংকোচ নকৰে।
• ঋণৰ প্ৰবাহ নিশ্চিত কৰা: কৃষি খণ্ডত ঋণৰ প্ৰবাহ অব্যাহত ৰখা, কাৰণ বেংকসমূহে বীমাকৃত কৃষকক ঋণ দিবলৈ অধিক আগ্ৰহী হয়।

অসমৰ কৃষকৰ বাবে PMFBY কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?

অসমৰ ভৌগোলিক আৰু জলবায়ু পৰিস্থিতিৰ বাবে ইয়াৰ কৃষিখণ্ড সদায়েই প্ৰত্যাহ্বানপূৰ্ণ। আমাৰ ৰাজ্যৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা কিছুমান মুখ্য সমস্যা হ’ল:

1. বানপানী: ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ বাৰিষাৰ কালৰূপ প্ৰতিজন অসমীয়াৰ বাবে চিনাকি। প্ৰতি বছৰে বানপানীয়ে হাজাৰ হাজাৰ হেক্টৰ কৃষিভূমি প্লাৱিত কৰি শস্য নষ্ট কৰে।
2. খৰাং পৰিস্থিতি: কেতিয়াবা আকৌ পৰ্যাপ্ত বৰষুণৰ অভাৱত বহুতো অঞ্চলত খৰাং পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয়, যাৰ ফলত খেতি শুকাই যায়।
3. কীট-পতংগ আৰু ৰোগৰ আক্ৰমণ: জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত নতুন নতুন কীট-পতংগ আৰু ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বাঢ়িছে, যিয়ে শস্যৰ যথেষ্ট ক্ষতি কৰে।
4. অকাল বৃষ্টি আৰু শিলাবৃষ্টি: শস্য চপোৱাৰ সময়ত হোৱা অকাল বৃষ্টি বা শিলাবৃষ্টিয়ে কৃষকৰ সপোন চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰি পেলায়।

এই সকলোবোৰ কাৰণত PMFBY আঁচনি অসমৰ কৃষকসকলৰ বাবে এক আশীৰ্বাদস্বৰূপ। ই কৃষকসকলক এক মানসিক আৰু আৰ্থিক সাহস দিয়ে যে তেওঁলোকৰ কষ্ট অথলে নাযায়, বিপদৰ সময়ত চৰকাৰ আৰু বীমা কোম্পানী তেওঁলোকৰ কাষত আছে।

আঁচনিখনৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ:

• কম প্ৰিমিয়ামৰ হাৰ: এই আঁচনিৰ আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় দিশটো হ’ল কৃষকসকলে দিবলগীয়া অতি কম পৰিমাণৰ প্ৰিমিয়াম।
  • খাৰিফ শস্য (যেনে – ধান, মৰাপাট): বীমাকৃত ৰাশিৰ মাত্ৰ ২%।
  • ৰবি শস্য (যেনে – সৰিয়হ, আলু, দাইল): বীমাকৃত ৰাশিৰ মাত্ৰ ১.৫%।
  • বাণিজ্যিক আৰু উদ্যান শস্য (যেনে – চাহ, তামোল, ফল-মূল, শাক-পাচলি): বীমাকৃত ৰাশিৰ মাত্ৰ ৫%।
  প্ৰিমিয়ামৰ বাকী অংশ কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে সমানে বহন কৰে, যাৰ ফলত কৃষকৰ ওপৰত বোজা কমি যায়।
• ক্ষতিৰ ব্যাপক পৰিসৰ: এই আঁচনিয়ে কেৱল খেতিপথাৰত হোৱা ক্ষতিয়েই নহয়, আন বহুতো পৰ্যায়ৰ ক্ষতি সামৰি লয়:
  • ৰোৱাৰ আগৰ ক্ষতি (Prevented Sowing): যদি বেয়া বতৰৰ বাবে কৃষকজনে খেতি কৰিবই নোৱাৰে, তেনেহ’লেও তেওঁ ক্ষতিপূৰণ পাব।
  • খেতিৰ মাজত হোৱা ক্ষতি (Standing Crop): বানপানী, খৰাং, ধুমুহা, পোক-পৰুৱাৰ আক্ৰমণ আদিৰ ফলত হোৱা ক্ষতি।
  • শস্য চপোৱাৰ পিছৰ ক্ষতি (Post-Harvest Losses): শস্য চপাই পথাৰত শুকুৱাবলৈ ৰখাৰ ১৪ দিনৰ ভিতৰত যদি চাইক্ল’ন, অকাল বৃষ্টি বা শিলাবৃষ্টিৰ ফলত নষ্ট হয়, তাৰো ক্ষতিপূৰণ পোৱা যায়।
  • স্থানীয় দুৰ্যোগ (Localized Calamities): শিলাবৃষ্টি, ভূমিস্খলন, পথাৰত পানী জমা হোৱা আদিৰ দৰে স্থানীয়ভাৱে হোৱা ক্ষতিও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত।
• প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ: আঁচনিখনক স্বচ্ছ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। স্মাৰ্টফোন, ড্ৰোন, আৰু ছেটেলাইটৰ জৰিয়তে শস্য কটা পৰীক্ষা (Crop Cutting Experiments) আৰু ক্ষতিৰ পৰ্যালোচনা কৰা হয়, যাতে সঠিক সময়ত সঠিক ক্ষতিপূৰণ দিব পৰা যায়।

আঁচনিৰ অধীনত কোনে আবেদন কৰিব পাৰে?

আঁচনিখন সকলো কৃষকৰ বাবে মুকলি। কৃষকসকলক দুটা ভাগত ভগোৱা হৈছে:

1. ঋণগ্ৰহণকাৰী কৃষক (Loanee Farmers): যিসকল কৃষকে বেংক, সমবায় সমিতি বা বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা কৃষি ঋণ (Kisan Credit Card – KCC) লয়, তেওঁলোকক বাধ্যতামূলকভাৱে এই আঁচনিৰ অধীনত সামৰি লোৱা হৈছিল। কিন্তু শেহতীয়া সংশোধন অনুসৰি, তেওঁলোকৰ বাবেও এতিয়া ই বৈকল্পিক।
2. অ-ঋণগ্ৰহণকাৰী কৃষক (Non-Loanee Farmers): যিসকল কৃষকে কোনো ঋণ লোৱা নাই, তেওঁলোকে নিজ ইচ্ছাৰে এই আঁচনিৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে।

আবেদন প্ৰক্ৰিয়া: কেনেকৈ আবেদন কৰিব?

আবেদন প্ৰক্ৰিয়াটো যথেষ্ট সৰল। তলত উল্লেখ কৰা পদক্ষেপসমূহ অনুসৰণ কৰিব পাৰে:

প্ৰয়োজনীয় নথিপত্ৰ:

• পৰিচয় পত্ৰ (আধাৰ কাৰ্ড)
• ঠিকনাৰ প্ৰমাণপত্ৰ
• মাটিৰ নথি-পত্ৰ (পট্টা/জামাবন্দী)
• বেংক পাছবুকৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাৰ জেৰক্স কপি
• শস্য ৰোৱাৰ প্ৰমাণপত্ৰ (Sowing Certificate), যদি প্ৰযোজ্য হয়।

ক’ত আবেদন কৰিব:

• নিকটৱৰ্তী বেংক শাখা: যি বেংকত আপোনাৰ একাউণ্ট আছে।
• সাধাৰণ সেৱা কেন্দ্ৰ (Common Service Centre – CSC): আপোনাৰ অঞ্চলৰ CSC কেন্দ্ৰলৈ গৈ অনলাইন আবেদন কৰিব পাৰে।
• বীমা কোম্পানীৰ এজেণ্ট: আঁচনিখনৰ সৈতে জড়িত বীমা কোম্পানীৰ প্ৰতিনিধিৰ জৰিয়তে।
• ৰাষ্ট্ৰীয় শস্য বীমা প’ৰ্টেল (National Crop Insurance Portal – NCIP): নিজে প’ৰ্টেলত পঞ্জীয়ন কৰিও আবেদন কৰিব পাৰিব (www.pmfby.gov.in)।

ক্ষতিপূৰণৰ দাবী প্ৰক্ৰিয়া (Claim Process):

যদি কোনো প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ফলত আপোনাৰ শস্যৰ ক্ষতি হয়, তেন্তে আপুনি তলত দিয়া ধৰণে ক্ষতিপূৰণৰ বাবে দাবী জনাব পাৰে:

1. তৎকালীন সূচনা (Immediate Information): শস্যৰ ক্ষতি হোৱাৰ ৭২ ঘণ্টাৰ ভিতৰত আপুনি বেংক, কৃষি বিভাগৰ বিষয়া অথবা বীমা কোম্পানীক খবৰ দিব লাগিব। আপুনি বীমা কোম্পানীৰ টোল-ফ্ৰী নম্বৰত ফোন কৰি বা “Crop Insurance” মোবাইল এপৰ জৰিয়তেও তথ্য দিব পাৰে।
2. ক্ষতিৰ নিৰ্ধাৰণ (Damage Assessment): তথ্য লাভ কৰাৰ পিছত বীমা কোম্পানী আৰু কৃষি বিভাগৰ এক যুটীয়া দলে আপোনাৰ খেতিপথাৰ পৰিদৰ্শন কৰি ক্ষতিৰ পৰিমাণ নিৰ্ধাৰণ কৰিব।
3. ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান (Claim Settlement): ক্ষতিৰ পৰিমাণ নিৰ্ধাৰণ হোৱাৰ পিছত বীমা কোম্পানীয়ে নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ ভিতৰত ক্ষতিপূৰণৰ ধন পোনপটীয়াকৈ আপোনাৰ বেংক একাউণ্টত (Direct Benefit Transfer – DBT) জমা কৰি দিব।

সামৰণি:

নিঃসন্দেহে, প্ৰধান মন্ত্ৰী ফচল বীমা যোজনা অসমৰ কৃষকসকলৰ বাবে এক ডাঙৰ সকাহ। ই কেৱল আৰ্থিক সুৰক্ষাই নহয়, কৃষকসকলক মানসিকভাৱেও শক্তিশালী কৰে। অৱশ্যে, আঁচনিখনৰ সফল ৰূপায়ণৰ বাবে সজাগতা বৃদ্ধি কৰাটো অতি জৰুৰী। বহুতো কৃষকে এতিয়াও এই আঁচনিৰ বিষয়ে ভালদৰে নাজানে বা আবেদন প্ৰক্ৰিয়াটোক জটিল বুলি ভাবে। চৰকাৰ, বেংক আৰু স্থানীয় প্ৰশাসনে মিলি কৃষকসকলক এই বিষয়ে সজাগ কৰিব লাগে।

যদি আপুনি এজন কৃষক, তেন্তে এই আঁচনিৰ লাভ উঠাবলৈ অলপো পলম নকৰিব। নিজৰ শ্ৰম আৰু সপোনক সুৰক্ষিত কৰক। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্যখিনি আন কৃষকসকলৰ মাজতো বিলাই দিয়ক, যাতে সকলোৱে ইয়াৰ সুবিধা ল’ব পাৰে।